Uçuş Gecikmesi ve İptali: AB Telafi Hakları

İlaç Seyahat Rehberi - güncel rehber

Avrupa hava sahasında bir uçuşunuz üç saatten fazla geciktiğinde bu, yalnızca kaybedilmiş bir öğle yemeği ya da kaçırılmış bir tren bağlantısı değildir; çoğu durumda somut bir alacak hakkıdır. AB'nin 261/2004 sayılı yolcu hakları düzenlemesi, bilet fiyatınızdan tamamen bağımsız olarak sabit tutarlı bir tazminat öngörür. Yani 39 euroya aldığınız bir düşük maliyetli bilet için de, 900 euroluk esnek bir bilet için de aynı 250, 400 veya 600 euro masaya gelir. Bu asimetri, uçuş gecikmesi telafi taleplerini özellikle bütçe havayollarıyla seyahat edenler için kayda değer bir kalem hâline getirir.

Hangi Uçuşlar Kapsam İçinde?

Kapsam sorusu, taleplerin reddedilme nedenlerinin başında gelir. Kural iki eksende çalışır: kalkış noktası ve havayolunun tescil ülkesi.

AB/AEA içinden kalkan tüm uçuşlar: Havayolu hangi ülkeye ait olursa olsun kapsamdadır. İstanbul'a giden bir Frankfurt kalkışlı uçuş dahildir.
AB dışından AB'ye gelen uçuşlar: Yalnızca havayolu bir AB/AEA taşıyıcısıysa kapsamdadır. Bangkok–Paris uçuşunuz Air France ile ise hak doğar, Thai Airways ile ise doğmaz.
Birleşik Krallık: Brexit sonrası aynı metin UK261 olarak yürürlüktedir; tutarlar sterlin cinsindendir ve kapsam Britanya kalkışlı veya Britanya taşıyıcılı uçuşlara göre kurgulanmıştır.
Bilet türü: Ücretli biletlerin yanı sıra mil/puanla alınan biletler de kapsanır; personel indirimli, halka açık olmayan tarifeler kapsam dışıdır.

Tazminat Tutarları ve Eşikler

Tutar, uçuşun büyük daire mesafesine göre belirlenir; gecikmenin süresi ise hakkın doğup doğmadığını belirler. Kritik ölçüm noktası kalkış değil, varış kapısına ulaşma saatidir. Uçak üç saat gecikmeyle kalkıp arayı kapatarak iki saat 50 dakika gecikmeyle inerse hak doğmaz.

Mesafe	AB (261/2004)	Birleşik Krallık (UK261)	Gereken gecikme
1.500 km ve altı	250 €	220 £	3 saat
1.500–3.500 km ve tüm AB içi uzun uçuşlar	400 €	350 £	3 saat
3.500 km üzeri (AB dışı)	600 €	520 £	4 saat

Havayolu sizi alternatif bir uçuşla taşırsa ve yeni varış saati orijinaline göre belirli sınırların içinde kalırsa tazminat %50 oranında indirilebilir: kısa mesafede 2 saat, orta mesafede 3 saat, uzun mesafede 4 saatlik farklar bu indirimi tetikler.

İptaller ve Sınıf Değişiklikleri

Uçuş iptal edildiğinde tazminat hakkı, bildirimin ne kadar önce yapıldığına bağlıdır. Kalkıştan 14 gün ve daha önce haber verilmişse tazminat doğmaz. 7–14 gün arasında ve 7 günden az sürede yapılan bildirimlerde, sunulan alternatif uçuşun saat farkı belirleyici olur. Ayrıca sınıfınız düşürülürse (business'tan ekonomiye), o segmentin bilet bedelinin mesafeye göre %30, %50 veya %75'i iade edilir — bu tazminattan ayrı bir kalemdir.

"Olağanüstü Hâl" İtirazını Nasıl Değerlendirmeli?

Havayollarının en sık kullandığı savunma, gecikmenin kontrolleri dışındaki bir "olağanüstü hâl"den kaynaklandığıdır. Ancak bu kavramın sınırları içtihatla oldukça daralmıştır.

Genellikle kabul edilir: Şiddetli hava koşulları, hava trafik kontrolü grevleri, siyasi istikrarsızlık, kuş çarpması, güvenlik tehditleri, uçuşu engelleyen tıbbi aciliyetler.
Genellikle kabul edilmez: Rutin teknik arızalar, mürettebat eksikliği, havayolunun kendi personelinin grevi, önceki uçuştan kaynaklanan rotasyon gecikmeleri, aşırı rezervasyon.

Havayolu olağanüstü hâl iddiasını kanıtlamak zorundadır; siz bunun aksini ispatlamak zorunda değilsiniz. Gerekçe olarak yalnızca "operasyonel nedenler" yazan bir e-posta, itiraz için yeterli bir zemin sayılmaz.

Tazminattan Bağımsız "Bakım Hakkı"

Gecikme tazminat eşiğine ulaşmasa bile, belirli sürelerden sonra havayolu size hizmet sunmakla yükümlüdür. Bu hak olağanüstü hâllerde bile ortadan kalkmaz — sis nedeniyle bekleyen bir yolcu tazminat alamaz ama otel ve yemek hakkını korur.

1.500 km altı uçuşlarda 2 saat, orta mesafede 3 saat, uzun mesafede 4 saat sonrasında yemek ve içecek ile iki iletişim hakkı.
Ertesi güne sarkan gecikmelerde konaklama ve havalimanı–otel transferi.
5 saati aşan gecikmelerde yolculuktan vazgeçip 7 gün içinde tam bilet iadesi talep etme hakkı.
Havayolu otel ayarlamazsa makul harcamalarınızı kendiniz yapıp faturayla geri isteyebilirsiniz; "makul" ölçüsü lüks otel değil, standart konaklamadır.

Talep Sürecini İşletmek

Kaynaklar ve bağlantılar